El Correo Gallego

Noticia 3 de 19 noticia anterior de Galicia Galicia | galicia@elcorreogallego.es  |   RSS - Galicia RSS

GALICIA XXI // ACTORES DO CAMBIO

Xosé M. Beiras: "Esta é a última oportunidade que ten o Bloque"

“¿Como é posible que habendo máis diñeiro que nunca no planeta, non se vexa? Hai que refundir o capitalismo”

LUIS POUSA• SANTIAGO
A- A+

Mon
Xosé Manuel Beiras, no salón de fumadores do Hostal dos Reyes Católicos, en Santiago
FOTO: Mon

Tras os malos resultados do Bloque Nacionalista Galego o 1 de marzo, unha das primeiras voces en reclamar unha actitude consecuente por parte dos dirixentes e abrir un debate interno coa partiacipación das bases militantes foi Xosé Manuel Beiras Torrado (Santiago, 1936; catedrático emérito de Estrutura Económica da Universidade de Santiago; presidente da Fundación Galiza Sempre; cabeza visible da corrente Encontro Irmandiño).

_ ¿A actual crise económica en que se diferencia da de 1929?

_ É máis grave cá do 29: é sistémica, atinxe a todas as estruturas e non só ás económicas. Escribín un artigo no Galicia Hoxe, titulado Unha e trina, porque aí hai tres crises: a ecolóxica, a da desigualdade e a económica en sentido estrito. Nesta crise o capital financeiro ten a hexemonía sobre o capital industrial, e chega o momento en que a disociación entre os dous enxendra unha quebra brutal entre as súas lóxicas específicas. No plano histórico, non se pode saír dela sen unha mutación do sistema.

_ ¿A desregulación á que chegou o sistema financeiro globalizado marca o seu límite?

_ Si, pero o límite do sistema no seu conxunto márcao a crise ecolóxica, pois se segue así acábase co planeta, e a crise da desigualdade. A desigualdade dá lugar a que, segundo o modelo do fluxo circular do produto da renda keynesiano, a oferta desincentive a demanda, porque non dota de poder adquisitivo a demanda global, e é insoluble. ¿Como é posible que habendo máis diñeiro ca nunca no planeta, non se vexa? Hai un informe precioso de Gustave Massiah, do que se conclúe que o inmediato é evitar que a crise a paguen os que non son os culpables dela. E depois refundir o capitalismo: darlle a volta e ir a un new deal green, asumido por quen dentro do poder económico do sistema considera que non se pode seguir co ultraliberalismo.

_ ¿Que ten que facer Galicia para aproveitar esta crise?

_ No curto e medio prazo, as medidas económicas tomadas polo bipartito ían na liña reformadora: salvagardar os servizos sociais e as condicións de emprego dos asalariados e dos autónomos no mundo labrego e pesqueiro. No plano financeiro, o Goberno non utilizou os mecanismos de regulación do crédito no marco propio. No programa de 1997 do BNG ía a creación dun Instituto Público de Desenvolvemento. E faltou que, na estratexia de política económica, se introduciran vectores na dirección de resolver a medio prazo a crise ecolóxica: resolver os problemas enerxéticos e de utilización dos recursos; restablecer sistemas agrarios; actuar contra os efectos do cambio climático nas rías galegas e na mediterraneización do clima. Se nisto a actuación do Goberno bipartito me parecía deficiente, non che quero falar do PP, pois ninguén sabe onde está o seu programa para estas cousas.

_ ¿Que espera vostede do novo Goberno galego?

_ No plano político-institucional será como unha deputación provincial única. No plano programático será unha compañía de demolicións e mamporro, máis ou menos disfrazada. Será unha especie de mutua, segundo dixo o propio Feijóo en conversas recentes con actores sociais. Non espero nada positivo, pero se iso provoca a reactivación da presión cívica, entón o PP terá moitas dificultades para facelo. Se o deixamos actuar na nosa identidade, borrará Galicia do mapa político. Se unha forza política dixese que se chega ao Goberno converterá en morrillo o Pórtico da Gloria, ¿que pasaría? ¡Que animal! ¿Non si? Pois facer iso co idioma é o mesmo. O que fai o PP é desdotar o idioma galego dos elementos que a Unesco define como discriminación positiva, caso do decreto do galego. E estou a falar da Unesco e non do nacionalismo galego.

_ ¿Que interpretación fai dos resultados do 1 de marzo?

_ As causas polas que o bipartito perdeu apoios e polas que o PP gañou apoios son diferentes. Non son vasos comunicantes. Se o electorado está decepcionado co bipartito e a alternativa carece de credibilidade –na oposición non fixo máis que obstrucionismo, non ten programa e a súa campaña foi moi porca e demagóxica–, ese electorado non bascula. Nin lle valen os que estaban nin os que queren vir, e habería máis abstención polos dous lados e un statu quo. Iso non ocorreu porque hai un proceso de involución na cultura cívico política e na decantación ideolóxica da cidadanía. Un fenómeno que non se dá só en Galiza, aí está o reascenso do berlusconismo en Italia. É unha marea que vai en dirección contraria ao que pretendían facer as forzas do bipartito, pero non acertaron a facer políticas que fosen percibidas como cambios rotundos. Tamén se puxo de manifesto a diferenza que hai entre só ter competencias autonómicas ou ter un espazo de libre decisión.

_ ¿Que pasou no BNG?

_ Chama a atención que a algúns dirixentes do BNG o do 1 de marzo os collese de sorpresa. Iso significa que non percibían o que estaba a ocorrer, e non porque non os avisasen. É a consecuencia dun proceso que vén de atrás. A partir do 2001, cando remata o ciclo de ascenso do BNG, en lugar de facer como un relanzo dunha escaleira, para logo seguir subindo e non iniciar un declive, o que se fai é sangrar o enfermo como no século XVII. So pretesto dunha renovación, convértese os discrepantes en disidentes, o cal é unha característica do pensamento único: non hai problemas sociais, hai problemas de orde pública. En consecuencia, en 2005 o BNG chegou á Xunta debilitado. E deuse por bo que a presenza no poder autonómico era a clave para afortalar o nacionalismo nas institucións e na sociedade.

_ ¿E non o era?

_ Non, porque a debilidade do BNG impediulle ter máis cota de poder no Goberno e ser o impulsor da estratexia que se debía seguir. Logo, en vez de aproveitar a presenza no Goberno para que a organización seguira tirando dese proxecto e os cidadáns o percibisen, xuntouse a vicepresidencia da Xunta coa presidencia do consello nacional, e converteuse o BNG nunha organización que facía o servizo de colchón do Goberno. Iso levou a un divorcio crecente coa cidadanía máis activa, que se fixo patente nos conflitos cos movementos sociais. E, ao mesmo tempo, converteuse ao BNG nunha organización moi piramidal, moi de partido, cun aparato que daba consignas de arriba a abaixo, e desmobilizouse a base militante. Iso deu lugar a que non houbese antenas que axudasen os dirixentes do BNG no Goberno e na organización a percibir o que estaba pasando na cidadanía. Estes factores combinados deron lugar ao que ocorreu o 1-M.

_ ¿A militancia falou tras os resultados electorais?

_ O que ocorreu no Consello Nacional pon de manifesto que tivo que ser escoitada, e iso deu lugar a tomas de decisións que cambian o panorama, aínda que en absoluto o resolven.

_ ¿Vostede propuxo ir á refundación do BNG?

_ No sentido metafórico. Formalmente, nos principios e estatutos, o BNG apenas se modificou, pero na realidade cambiou totalmente. Converteuse nun partido, onde a portavocía pasou a ser de facto a secretaría xeral. Metamorfose deturpadora que nos obriga a recuperar o deseño do 82, que foi o que funcionou.

_ ¿Desde que perspectiva?

_ Dende o tardofranquismo, esta é a cuarta vez en que se atopa nunha situación crítica. A primeira foi cando rebentou o Consello de Forzas Políticas. A segunda é 1982-1987, e acertouse, tal é así que funcionou durante case catro lustros, ata o 99-2002. A terceira foi no 2002-2003, coas famosas asembleas deses anos, e incorreuse nos erros que deron lugar ao que acabamos de explicar. E agora estamos na cuarta; esta é a sua última oportunidade. Se non a aproveita, o BNG deixará de ser o instrumento útil do nacionalismo galego. Entendendo por tal o segmento da cidadanía que asume a identidade do país, aínda desde lecturas distintas, e ten claro que Galiza necesita gobernarse a si mesma e ser suxeto histórico-político.

_ ¿O BNG debe volver a 1982?

_ O tempo é outro; as condicións son outras. Recordas o Alexánder Nevski de Eisenstein, Stalin quería que fose a súa imaxe, e foi todo o contrario. Na batalla do lago famosa, nin sequera a táctica que emprega o Nevski, para vencer aos teutóns, é del; na noite anterior un grupo de soldados está contando cousas para librarse da ansiedade, un deles describe como é unha trapela para cazar coellos, e Nevski di: "Tate", e é a táctica que aplican. Quero dicir que o Alexánder Neski do BNG non pode ser un individuo, ten que ser un grupo lúcido e con moito coraxe; ten que ser o cátodo dunha enerxía, dun proceso. Quen sabe é o grupo, non un iluminado dirixente. Iso é o que ten que facer o BNG, para que os actores máis reflexivos, activos e imaxinativos desta cidadanía vaian construíndo a nova casa común do nacionalismo galego. Non se trata de crear un partido.

_ ¿O BNG está por facer unha catarse?

_ Hai unha recuperación da actitude do 82, e eu son optimista aínda que poden pasar moitas cousas. Hai quince días era francamente pesimista, e así como no 2003 non quixen ir a unha confrontación, nesta ocasión estaba disposto a confrontarme por lealdade á historia do nacionalismo galego. Despois do Consello Nacional véxome moi aliviado. Hai que abrir o BNG á sociedade, facer autocrítica e recoñecer os erros, e abrir o diálogo coa esquerda non nacionalista do país, pero coa de verdade, e a abrirse aos nacionalistas que non están no BNG. En Galiza hai máis nacionalismo e máis esquerda cos 400.000 votos que no seu día apoiaron o BNG. E, a nivel de Estado, non se pode ir á reformulación dun Esatuto de Autonomía de nación ou non de nación, hai que xerar unha onda que force unha segunda transición. Esta Constitución non vale, porque o pacto constitucional PP-PSOE está morto.

_ ¿Contempla que o BNG comparta a Xunta co PSdeG?

_ Si. Eu estou a prol diso, pero sen que poida ser utilizado como caxato do PSOE. Estou de acordo cos dirixentes do PSOE non vazquistas en que romper o pacto de goberno nos municipios é un disparate. Pero temos que reformular as pautas e as bases do traballo de colaboración nos gobernos bipartitos nos concellos galegos.

O PERFIL

“Gústame a pintura que fai Aurichu”

¿Que está a ler estes días?

Estou lendo un volume de conversas, Entretien du XXIe Siécle, de xente do pensamento crítico francés. Estou relendo Un mundo feliz de Huxley e tamén andei a reler diversos episodios da Odisea en relación co Ulises de Joyce. E acabo de ler A Venus de cristal, de Chelo Suárez, que forma parte desta floración fabulosa de narradoras galegas.

¿Con que frecuencia vai ao cine?

Eu que fun un cinéfilo tremendo, agora entre que vivo na aldea e que ao ir á cidade co coche tes que pagar por aparcalo unha especie de dereito de portádego que non baixa de 6 euros, pois vou moi poucas veces ao cine. Vexo moito cine en diversas canles vía satélite, e é terrorífico o dominio de Hollywod; hai moi pouco espazo para o cine europeo.

¿E ao teatro?

Sempre que podo, vou. Eu son tripulante da sala Nasa, dende que se fundou ata hoxe. O espectáculo de Lino Braxe, A caricia da serpe, é unha marabilla, ou a versión fabulosa da Noite de Reis ou o que queirades, de Shakaspeare, que fixo Quico Cadaval.

¿Que tipo de música está a escoitar?

Estou constantemente escoitando música de todo tipo, desde o barroco a Sostakovic, por dar un nome moi coñecido. Teño dificultades para escoitar a música experimental do último terzo do século XXI, porque me parece máis experimento ca creación artística, pero é un problema da miña incultura musical. Gústame moito o jazz e cousas como a que acaba de facer Roi Casal, que toca a arpa celta de marabilla, ou os experimentos que fai Uxía Senlle con xente do mundo galego-portugués. E logo, Aurichu e mais eu volvemos intermitentemente aos clásicos como Léo Ferré, Jacques Brel ou Aragon, que son impresionantes.

¿Que preferencia ten nas artes plásticas?

En artes plásticas teño na casa a miña compañeira Aurichu, que retomou a pintura desde que pechou a tenda e puido dispoñer de tempo; está a facer cousas excelentes. E son moi amigo de Silverio Rivas, Xosé Luis de Dios, Manolo Quintana Martelo, Manolo Pazo, Lamazares ou Xavier Toubes; Manolo Moldes, Anxo Huete e Basallo. E logo Aurichu e eu vemos moitos libros de arte e, sempre que podemos e nos cadra, imos a galerías, museos etc.

¿A arquitectura é arte?

Absolutamente. Unha vez falando con Silverio, el dicía unha cousa que para min é clarísima: a diferenza entre a arquitectura e a escultura é que a escultura pecha un espazo tridimensional cara a fóra e a arquitectura péchao cara a dentro.

n ¿A onde lle apetece máis viaxar?

A miña tendencia é a volver viaxar a onde viaxei. Quizais sexa debido á vellez, no mellor sentido da palabra. E arrepíame viaxar como turista a países onde hai moita miseria.

¿Que tal se leva co teléfono móbil?

Mal. Utilízoo e procuro que el estea ao meu servizo e non eu ao seu servizo.

¿E co PC portátil?

Pois utilízoo; son moi toupa, pero estou apredendo e xa escribo os meus artigos nel e utilízoo para ver algunhas páxinas webs.