Concha Buika: “Antes cantábaselle á verdade e para redimirse”

A cantante Concha Buika durante a súa actuación no Festival Internacional do Mundo Celta de 2006 FOTO: Kiko Delgado

Concha Buika rompe cos tópicos estéticos dunha folclórica, mais entende a vida como unha copla e réndelle vasalaxe a este xénero como se dun mantra sagrado que agocha as verdades da vida se tratase. De feito, confesa que vive unha copla, logo de dous anos de desamor que marcaron a xestación e nacemento de Niña de fuego, o seu terceiro disco, que veu presentar o luns pasado á Coruña cun concerto íntimo para unhas 150 persoas organizado por 1906, que colabora coa productora da artista, a Casa Limón dirixida por Javier Limón.

Buika semella máis que unha folclórica unha hippy da copla, combinando as sentenzas coas bromas cos xornalistas que a entrevistan. Rise da vida e só pide amor a cambio logo de romper co pai do seu fillo e vivir un trío ó que incorporou a África. "Xa non me van os tíos", bromeou durante o concerto. Porén, a extravagancia do contacto directo con ela, cinguido a dez minutos pola maratoniana xornada de promoción, difumina a persoa que aparece no seu apoxeo en directo, coa súa voz esgazada e de veludo a un tempo. Está contenta porque vive. "O que sobrevive a unha copla, pode facer con ela o que queira: cantala, pintala ou vivila", di.

Logo de arrasar con Mi niña Lola, Buika mantén a capacidade para lanzar lategazos como Miénteme bien ou La falsa moneda dúas das pezas que interpretou na Coruña, concerto que pechou coa ranchera Volver, máis melancólica e esgazada ca nunca.

"Antigamente cantábaselle á verdade e ó que un sentía, agora faise máis ó ego. Vós sabédelo ben porque o voso cante é esa onda", comenta antes de declararse seguidor das Leilía. Aí agroma o universalismo que impregna a súa vida e a súa música. "Non somos iguais pero somos o mesmo. Cando unha nena está no seu pisiño da Coruña chorando e pasándoo mal porque se sente soa, sente o mesmo ca outra que está en Singapur", sostén.

A súa filosofía chega tamén ó eido musical. "Escoitas a Bunbury e é pura copla. E Billie Holiday é puro cante; Camarón é jaz; e as Leilía son jazz africano", resume.

Durante a hora que cantou na Coruña foi relatando unha crónica de desamor e de soidade inevitable. Un dos exemplos foi Miénteme bien, un dos temas firmados por ela, anque outros foron escritos por Javier Limón, ademais dalgunhas pezas clásicas recuperadas. "Ese tema compúxenllo á soidade que sentía cando quería que alguén me tocase e non había ninguén", conta.

Sobre o tema tivo unha curiosa conversa coa xa lendaria Chavela Vargas, dona de noites de tequila no Tenampa, que lle espetou: "Nena boba, a soidade é a maior das liberdades". "Home, pero a estas idades é unha mágoa, o que quero é que nos toquemos todos un pouco máis, que agora a xente quere orgasmos posmortem", sorrí.

A presenza de Buika na Coruña non estraña, logo da estreita colaboración entre 1906, marca pertencente a Estrella Galicia, e Casa Limón, que cristalizou no Festival Intercéltico de Ortigueira de hai dúas edicións, nunha das propostas máis fallidas que se lembran naquelas terras. Porén, o éxito acompaña a Limón desde que asinara a produción de Lágrimas Negras, ese man a man máxico e inmortal de Diego El Cigala e Bebo Valdés. Naquela voráxine, xurdiu Buika, nada en Palma de Mallorca e de pais de Guinea Ecuatorial.

Foi Mi niña Lola o tema que lle abriu as portas do gran público cunha proposta selecta pero apta para un gran público. Recuperaba e actualizaba a copla do mesmo xeito que artistas como Bunbury, dándolle un selo persoal mantendo a identidade dun xénero que ela non considera que estivese en crise. "Nunca crin que a copla estivese en crise. O ser humano é crise constante e depende diso para evolucionar", di mentres apura unha calada a un cigarro durante o paseo durante o que a acompaña o xornalista.

¿E que disco é Niña de fuego? A risa torna contaxiosa. "Non o sei. Non fago os discos para min. Escóitoos cando os termino e este foi de pena porque durante os dous últimos anos foron de desamor, así que este é un disco de desamor", logra dicir.

Buika comeza a conversa gabando a Galicia, esa "África do norte" pola que xa pasou algunhas veces. "Sodes moi tribu, como a min me gusta", rise. Amor universal e lonxe o rancor e o odio incluso despois dunha historia fallida. "¿Odio para que? Non podes castigar a ninguén nin a ti así. Non poder culpar a un cego de non ver porque non todo o mundo está preparado para saber mirarte, papá", reflexiona.

Antes de rematar, deixa de novo unha sentenza a modo de mantra que se debe repetir no espello ou ante os xornalistas que durante tres horas pasan diante dela facéndolle as mesmas preguntas. "Odio o vitimismo. Hai que ter coidado coas vítimas porque sempre entran morrendo e saen matando", espeta.