Inicio
 |
| O fotógrafo coruñés Amador Iravedra expón na casa de Galicia en Madrid |
O fotógrafo coruñés Amador Iravedra (París, 1966) presentou o pasado 4 de marzo na sala de exposicións da Casa de Galicia en Madrid (Casado del Alisal, 8), a serie Broken chair, do not seat. Trátase dun traballo documental moi próximo á crónica sobre a última etapa do seu periplo londiniense hai uns anos. Iravedra relata nesta exposición os detalles íntimos de diferentes recunchos da vivenda na que subarrendou un cuarto.
É quizais unha sorte de crónica de soidade do emigrante contemporáneo?
O meu arrendador, un home de orixe italiana, compráralle a casa oito anos antes a unha anciá británica. Conservábaa tal cal, con aquela clásica decoración kitsch de hai unhas cantas décadas. Durante o tempo que vivín alí, non só mantivo a distribución orixinal, senón que dalgún modo a exacerbou. Ademais de non cambiar nin incorporar practicamente nada, tiña unha característica curiosa: todo canto non usaba, retractilábao con celofán... O resultado é unha paisaxe doméstica un tanto bizarra, excesiva... Quizais, se envolvese as cousas de modo que non se visen... O certo é que ó facelo con celofán transparente, os obxectos parecían sufrir unha especie de embalsamamento forzoso… Ao cabo, tanto as cousas como a propia historia do seu propietario.
Non hai moito de patolóxico en semellante comportamento?
Por se fose pouco, tiña unhas enormes pilas de libros sobre as que, cada certo tempo, dispuña un papel de xornal para que non collesen po. Acto seguido, continuaba apilando enriba novos exemplares. O caso é que o facía regularmente e de forma tan metódica como obsesiva. O resultado parecía o corte en sección dunha escavación xeolóxica, coas follas dos xornais separando cada un dos estratos. E así, o que relata esta serie é a soidade que se pode chegar a percibir nunha gran cidade como é Londres. Ademais deste home e eu, na casa vivía tamén unha coreana. Cando se foi sucedeuna outro español, Jorge Valero, hoxe en Bruxelas.
No catálogo da exposición que fixo en Valencia respecto diso figuraba un plano da casa coa localización de cada cuarto e os escenarios de cada unha
das súas fotos.
Así é. De feito, pedinlle a Jorge Valero que me fixese un relato sobre as súas vivencias na casa, posto que é un xornalista free-lance. É dicir, que eu contei as miñas vivencias de forma visual e el fixo o propio a través do seu relato. O certo é que lle fixo tanta ilusión como a min, máis aló de participar no catálogo. Por outra banda, ninguén podería contalo mellor que el…
Que ten de particular?
É un texto moi sinxelo, moi vivencial e sen apenas citas, que pon o lector, rapidamente e dun xeito moi nítido, ao corrente da historia, sen ningún alarde de erudición tal e como sucede habitualmente. O que se trata é de que a xente o entenda: ese era o propósito, posto que é unha serie nada fácil de entender... A xente que entende de fotografía probablemente vexa ben a serie sen necesidade ningunha dun texto explicativo; con todo, a xente de a pé quizais entenda mellor outras series que fixen con anterioridade, tal e como é a do circo ou como poderían ser os retratos que facía en branco e negro.
Esta serie, en cambio, quizais lles custe un pouco máis…
En calquera caso, o que si é un feito é que a serie é unha sorte de narración que deixa moi patente o seu fío condutor...
É probable que calquera das fotos presentada en solitario e fóra de contexto lle diga moi pouco a un eventual espectador. Creo que a serie ten verdadeiro sentido ó completo, é dicir, coma se fosen viñetas dunha historieta. A verdade é que desde o primeiro momento procurei que a serie tivese un fío condutor, unha especie de guión que lle dese sentido; é máis, a serie comeza cunha imaxe do clásico interruptor doméstico da luz, aínda que cunha ornamentación engadida de filigrana de plástico moi kitsch, que ‘acende’ dalgún modo a colección...
O relato continúa e as últimas fotos da historia céntranse no propio individuo, unha delas en calzóns…
Creo que é un bo retrato deste personaxe –que, ademais, non necesita rostro–, coa camiseta baixo os calzóns, tal e como nos adoitaban apañar as nosas nais de pequenos. Unha práctica que cesaba unha vez que cumprías os dez ou once anos. Polo menos iso sucedía na miña época: ignoro se aínda se mantén esta práctica… A partir daquela idade xa adoitabas poñela ti mesmo por fóra porque xa eras consciente das consecuencias… O que sucede é que este home tiña 41 anos cando lle fixen a foto…
Supón un cambio de orientación no seu traballo facer esta serie cando os seus traballos ou as súas series máis coñecidas están máis relacionadas co retrato? Ou, pola contra, dalgún modo, a propia serie non é outra cousa que un retrato máis?
Todos eses espazos, ambientes e obxectos non deixan de ser un retrato se cabe máis fiel da persoa en particular que os habita, que os usa ou acumula...
Contan unha historia, o mesmo que unha cara ou unha actitude corporal tamén contan unha historia, o mesmo sucede neste caso. Como dicía Jorge no texto, todos os detalles que reflicten cada unha das imaxes son os que máis cousas contan en realidade.
Canto tempo residiu en Londres?
Dous anos e medio aproximadamente... Aínda que, nesa casa en particular só residín os últimos nove meses: un auténtico parto… Curiosamente, sempre que establecín unha temática concreta, por exemplo co circo, estiven ata oito ou nove anos traballando intensivamente con ela. Por outra banda, non considero que as concluíse aínda… Se hoxe pasase un circo pola cidade probablemente acudiría a velo e seguiría incorporando máis imaxes a ese fondo. Noutros traballos empreguei ata cinco anos...
Con todo, non é o caso…
Esta serie, con todo, fíxena en apenas quince días, o mes antes de virme. Se dilatei a reportaxe foi porque esperei a que a luz cenital fose apropiada. O interior da casa adoitaba estar sobre todo en penumbra, así que esperei a dispor de luz natural suficiente para conseguir a atmosfera que
pretendía.
Ten máis series ou traballos con Londres como escenario de fondo?
Así é; con todo, non están todo o redondeadas que quero. Terei que esperar a que algo, o que sexa, se decante de todo. Curiosamente, desde que cheguei de Londres, fago máis espazos interiores e menos retratos de formato convencional, pero sempre co retrato como concepto de referencia.
Quizais estea prescindindo tamén das persoas físicas nos seus traballos máis próximos ao que habitualmente se entende por obras de autor?
É certo, así é. As miñas últimas fotos remiten efectivamente a espazos ou a obxectos máis ou menos íntimos... Pero sempre queda a pegada, a marca das persoas ou, ata, a súa ausencia… Neste momento concreto, esa é a miña folla de ruta. Ignoro o que farei dentro de cinco anos. Non me expuxen ningunha liña concreta, simplemente fixen o que sentía en cada momento, expresándoo tal e como o percibía.
Por outra banda, non sinto que teña que facer sempre o mesmo –falo de facer sempre un determinado tipo de fotografía…– e tampouco quero cinguirme a ningún guión predeterminado…
Tal e como quedaba patente nos seus traballos sobre cartón pedra de hai décadas, a vostede gustáballe a inmediatez, a prema nas cousas… As súas figuras parecían ir a calquera parte, pero sen unha consciencia clara de onde se dirixían. Representaban, se cabe, unha fuxida a ningunha parte?
Probablemente fose algo así. Semellantes figuras tridimensionais non deixaban de ser autorretratos, posuídos quizá dun estraño frenesí, sempre aceleradas… Con todo, facer a primeira, o prototipo por dicilo dalgún modo, resultábame entretido e ata divertido. Con todo, facer o resto da serie… Como se trataba de artesanía, de traballo manual repetitivo, ao cabo aburríame soberanamente.
O que me gustou da fotografía foi a inmediatez da imaxe; no entanto, ‘contar’ máis tarde as cousas ou, noutras palabras, establecer un fío condutor, iso leva o seu tempo... É dicir, que ás veces hai que deixar repousar o traballo todo o tempo necesario, para volvelo mirar con outros ollos…
Unha imaxe é inmediata efectivamente, pero que a imaxe sexa boa e que unha serie tamén o sexa e ganduxar todas as imaxes xa non é tan rápido… Certo?
É posible que a historia estea aí desde o principio, pero facer as eleccións oportunas de todas as fotos que poidas facer é un proceso que leva o seu tempo; é dicir, que esixe unha reflexión detida.
Se fixese un esforzo retrospectivo, está de acordo con que aquelas figuras reflicten o seu estado emocional de entón?
Temo que a súa mirada sobre o meu traballo é bastante certeira. De todos os xeitos, é unha máis e todas reais...
O circo foi unha fonte magnífica de imaxes, de cristalización de vivencias. Vostede plasmou miles de instantes unha tarde tras outra… Ata presentou máis dunha exposición respecto diso.
É certo, ata estou facendo xestións para presentar unha exposición, tamén en Madrid, respecto diso. Con todo, é pronto para adiantar nada. Este tipo de conversacións son complexas e duran o seu tempo. Falamos de produción das obras, de transporte, das embalaxes necesarias, do catálogo, da publicidade… É moito diñeiro. Por unha banda está o aspecto creativo e, por outro, o puramente promocional. O feito de traballar con varias series distintas obrígame dalgún modo a enviar posibles proxectos a institucións, a buscar posibles galerías… É outro traballo engadido ó puramente creativo, que cada vez require máis tempo...
 |
| Tres imaxes da mostra de Amador Iravedra que se pode visitar en Madrid |
Volvamos á exposición… Que soportes utilizou ou que procedementos?
Esta exposición está feita con imaxes resoltas en analóxico e escaneadas. Posteriormente fixen as impresións que considerei en papel. Utilicei soportes de aluminio nos que están adheridas as impresións. O efecto final é realmente bo. É a elección que fixen: considero que é a máis idónea para realzar o meu traballo. Sei que é posible imprimir sobre calquera soporte, ata directamente sobre os ferros de aluminio; no entanto, creo que acertei con esta fórmula… En calquera caso, é un mero dato técnico: o realmente importante son as fotografías.
Que formato empregou?
Trátase de fotos de 100x150mm. Con semellantes formatos é conveniente adherir as fotografías a unha superficie suficientemente sólida que evite deformacións ou que as copias sufran alteracións. As fotos están recubertas por unha lámina ou filme transparente, que permite ata tocar a fotografía sen risco ningún para a súa integridade. Fíxeno así para evitar riscos no transporte ou a manipulación e que non sexa preciso tomar máis precaucións das debidas durante o seua manexo ou montaxe.
Con esta exposición dá por pechada unha etapa moi concreta da súa vida?
Si e non… As vivencias, as emocións ou os sentimentos mestúranse uns con outros sen interrupcións. De feito, a outra serie que estou concluíndo con Londres de fondo tamén fala da soidade nunha metrópole, aínda que desde outro punto de vista moi diferente. De todos os xeitos, aínda que saque as miñas propias conclusións, o espectador sacará as súas propias que ata estarán nos antípodas das miñas... Viaxar é unha experiencia en si mesma e, moi a miúdo, apréndese máis do malo que do bo. A pesar de todo, estou encantado de estar na capital británica e, ata, de volver facelo…
Que quere dicir?
Pois que fixen fotos que, doutro xeito, non faría. Que coñecín a xente que, doutro xeito, tampouco a coñecería; aínda así, a vantaxe de ser fotógrafo é que se lle pode sacar partido a calquera situación. É dicir, que podes plasmar a túa mirada sobre o lugar que sexa, sobre a súa xente ou sobre a túa propia vivencia concreta, e ese é un privilexio enorme… Ao final, detrás de cada lugar ou situación hai vidas e o que conta é que din esas vidas, que vivencias atesouran, que experiencias tiveron…
De todos os xeitos, cidades como Londres viven da imaxe que proxectan e da fascinación que provocan…
O que conta ao cabo é a calidade de vida percibida e que che dá o que che quita unha cidade de semellantes dimensións. Se che compensa, seguirás; en caso contrario, teraste que ir coa música a outra parte… E semellante valoración dependerá de como te atopes interiormente. A imaxe está moi ben, pero que tal vivo aquí?, estou a gusto?, fago as cousas que me interesan…? Non será fácil a vida, pero compénsame estar aquí a cambio do que recibo?
Esas respostas están nun mesmo, ninguén llas pode dar…
Unha cidade como Londres ensínache sobre todo a elixir: tes pouco tempo e recursos escasos ou limitados. Polo tanto, tes que elixir moi ben en que gastas o teu tempo e con quen; é dicir, en que gastas os teus poucos ou moitos recursos… Por exemplo, a oferta cultural ou expositiva é enorme: necesitarías cinco vidas para velas todas, así que necesariamente tes que elixir e, polo tanto, facer un esforzo importante de síntese, de establecemento de prioridades. Falo dun esforzo máis que considerable de xestión e/ou de optimización da túa enerxía. Estas ensinanzas son as que realmente importan...
Vostede traballou na Tate Gallery, certo?
Ademais de traballar como camareiro na Tate, estiven nun estudio fotográfico… Pero o realmente importante é a rendibilidade que lle saques a cada situación. Durante meses, de camiño á cafetería de persoal, tiven o privilexio de pasar dúas veces ó día por diante do bico de Rodin. Se o pensas un momento, é un privilexio ao alcance de moi poucos! Iso é o realmente importante, a condición de que sexas consciente, e poidas apreciar situacións como a que describín.
Londres é unha cidade fascinante e chea de posibilidades, mírese como se mire.
Así é. Nos meus días libres, perdíame polos barrios cámara en man… Curiosamente, había un circo sempre polos arredores da cidade e de feito despraceime a sitios que doutro xeito, sen esa paixón por medio, xamais coñecese. Pouca xente pode presumir de coñecer a cidade coma min.
A exposición, xa que logo, está intimamente vinculada con este relato…
Londres está sen dúbida omnipresente en cada unha das fotografías. Un universo tan delirante como o que plasma ten moito que ver coa tensión que se vive nunha cidade así e coa soidade que se pode chegar a sentir. Por esa razón non hai caras nas secuencias, fóra da instantánea dos calzóns: un documento tremendamente gráfico de alguén que parece refuxiarse na súa neurose, no seu mundo infantil…
