Para non lapexar no pesimismo é xusto recoñecer certos avanzos na civilización, por exemplo no tocante ao trato cos animais irracionais. Que as vacas están mellor alimentadas demóstrao o feito de que antes as marelas comían ata as belotas e hoxe non as queren porque se volveron fiscosas. O propio acontece cos cans, que non hai tanto engulían auga con farelo, un raio que lles desen, e hoxe mándancho comer a ti, afeitos aos pensos e a máis delicados manxares. Quizais me contradigan vostedes mencionando o sucedido no Miño, á altura de Toén, onde unha burra vella safou de milagre da morte que lle preparara o seu dono, atándolle unha pedra ao pescozo e guindándoa ao río. Hai razón, pero non debemos esquecer que este é un caso raro nos tempos correntes, cando cincuenta anos atrás existía o costume en certos lugares (na Peneda Abelleira do Castro da Madanela, por máis sinal) de precipitar desde un penedo os asnos idosos, como os espartanos botaban os nenos maldados desde o Monte Taixeto. Era a lei da vida, tan dura coas bestas como coa xente. As persoas tiñan durezas na alma e cometían crueldades hogano inconcibibles entre a clase media occidental de vida mole. Lembro, neste sentido, ao tío Coiro, veciño de Vilarchao que aforcou un xumento pendurándoo do sedeño e dunha póla de figueira porque o animal fuxira empós dunha femia á solta. "Ah, coiro!, hache pesar andar de galán", ditou sentencia o petrucio. Tanto a lingua latina como a galega contan con ditos que xulgan severamente estas falcatrúas: "Asinus asinum fricat" (o asno frégase contra o asno), dicían os romanos e "Tan bo é o burro como quen o tangue", comenta- ban os galegos de antes. De calquera maneira, semella incuestionable que os asnos se beneficiaron da difusión dos ideais progres e do proceso civilizador, por iso me admira encontrar burros reaccionarios.

ESCRITOR E PROFESOR