HAI xa uns días que andaron por eiquí xentes que traballan nos centros culturais máis importantes do mundo. Viñeron pra falar do futuro dos centros que dirixen e, a propósito da súa visita, oín unha expresión que ó parecer vai facer fortuna: cosmopaletismo. Atribuíronlle o concepto, tal e desusado, tan oposto ó cosmopolitismo do que adoito fai gala, pero non ostentación, según eu o entendo, claro, atribuíronllo ó convocante da estadía de tales xentes, o conselleiro de Cultura. ¡Coño, e que inxeniosos somos nesta país para estes inventos da fala!

A pregunta é a de ónde andarían estes filólogos daquela das comisións de sabios, de menos sabios e de militantes varios, daquela dos estudios polo miudo do futuro da Cidade da Cultura que tanto diñeiro costaron e tanto tempo levaron que nin abriron a boca e seguiron a facer país dende a taberna na que entusiasmados folgan e refolgan según veñen os días e caen as subvencións. ¡Cosmopaletismo! Que non inventen nada por aí adiante que pra iso xa inventamos nós e tal día fará un ano. Pois ben, alá van trinta. E nada.

Antonte rematamos o día pidindo que sexan os novos quen arraxen a desfeita que nós deixamos. Non era de balde a petición. Logo de trinta anos, ónde estas os miles de lectores que ían deparar o ensino en galego e maila lei de normalización lingüísitca conxuntados? Ónde os miles de entusiasmados espectadores de teatro? Ónde....? Debemos recoñecer que fracasamos e que ninguén fracasou por nós, bastamonos soíños. Nós somos os nosos piores nemigos.

Nunca na nosa Historia dispomos de tantos instrumentos pra por a salvo o legado dos devanceiros, dende a lingua ás fragas e ós ríos, dende a fauna á flora, dende o patrimonio natural ó patrimonio histórico. Nunca dispomos de más leis e de máis recursos que ó longo do pasado tercio de século. Deixamos morrer os xornais en galego, arredamos ós máis dos rapaces do uso do idioma, malbaratamos a utilización de instrumentos como as emisoras de radio e televisións que non eran nin sequer un soño hai corenta anos e, agora, imos e alcumamos de cosmopaletismo un dos máis serios esforzos de tomar a cousa en serio intentado levar a cabo nos últimos anos.

Non temos remedio. Así que ou o fan os mozos ou imos aviados. O problema é ónde están eses mozos, onde a súa vontade de facer as mesmas cousas polas que nós loitamos hai xa moitos anos, pero si que loitamos por elas como parecía que estaba escrito que fixeramos. E agora, qué?

Agora nada. A nós o que nos vai é ir por aí de excursión ben sexa da man do Inserso ou da man da consellería do ramo, a Cuba por poñer un caso. A nós o que nos vai é a selección galega de fútbol e maila festa da empanada. Cál será o noso pecado, qué maldición pesará enriba nosa, qué lousa pesada nos esmaga que cada mes que pasa temos o futuro máis pechado, pero tranquilos, compañeiros, a culpa non é nosa, a culpa é do tren, como na canción aquela.

Escritor, Premio Nadale Nacional de Literatura