Contra o cambio climático que pouco e pouco lle furta o seu máis preclaro patrimonio, a choiva, Santiago será sempre unha cidade invernal, lóbrega, escura, onde o estío é apenas unha anécdota. Ao igual que a aura medieval das Platerías atopa un eco certo nas puñetas de puntilla do arcebispo Rajoy, a choiva barroca do Obradoiro tingue de orín a covachuela do arquiveiro Pérez Costanti. Todo é parte dunha cerna construída pola maxia do tempo, porque Compostela ten un tempo propio, no cronolóxico e no meteorolóxico, pero tamén no lírico. Daniel sorrí porque sabe onde está o Códice e o moi renarte ten a orquestra celeste revolucionada. Dicía eu que Santiago é unha cidade escura. É mais, eu creo que as autoridades están empeñadas en seguir nutrindo a súa peculiar auréola. Santiago e o seu entorno escatiman a súa luz artificial. O traxecto dende o idílico Brión, no que habito, cara á cidade é un exercicio cotián de escuridade, que me enchoupa a alma de invernía. Non hai iluminación na travesía que conduce á autovía; nin un só acceso nin rotonda desta autovía está iluminada en todo o entorno de Compostela. Cando se chega a Santiago por aire e se atopa un coa nova terminal do aeroporto, cre chegar a unha cidade moderna, dinámica, luminosa. Pero axiña unha autovía de negrura impenetrable desengana ao visitante e o sume no desconcerto, pois, en efecto, unha descontinuidade lumínica tan atroz só se explica nunha cidade que semella ter o adagio vale ben así por lema do seu escudo de armas. Deixo a autovía e chego á cidade: unha luz amarela, difusa, insuficiente parece contaxiar de ictericia aos habitantes, que camiñan como sombras. Mesturada coa brétema, cando orballa, babuxa ou barbaña, a luz amarela de Santiago outorga reflexos de ámbar, pon texturas opalescentes na pedra. Que un se come unha farola? Que mete o pe nun charco e deixa perdidos os baixos do pantalón? Pouco importa para unha percepción lírica do tempo en Compostela tan exquisita e rica de matices. Shanti Andía non quería que lle fixeran monumento ningún no seu Lúzaro natal pois quedaba condenado a recibir eternamente a choiva vascoganda nas costas. Os monumentos, dicía o sabio mariño, son para os países soleados. Tampouco a luz é para Compostela, nin para os seus arredores, nin para as súas vías de acceso. É algo que os nosos gobernantes entenden extraordinariamente ben e merecen, por iso, todo o noso recoñecemento e gratitude.