Ten a virtude Xosé Lois García (poeta, historiador e xornalista lugués asentado en Barcelona) de recadar noticias sobre a literatura africana de expresión portuguesa, é dicir, de Angola, Mozambique, Guinea Bissau, Cabo Verde, Sâo Tomé e Príncipe. É un especialista no tema e a súa dedicación resulta decisiva para o achegamento do mundo lusófono (e non só o africano) a Galicia. Estimo que as nosas institucións aínda non recoñeceron a súa achega.

Esta vez trainos noticias do poeta mozambicano Marcelino dos Santos (Revista das Letras de Galicia Hoxe). Unha referencia para min entrañable pois cadra que o coñecín e tratei na Habana en 1966, cando se celebrou un evento internacional de solidariedade cos pobos de Asia, África e Latinoamérica (por falarmos galego escolléronnos a Anisia e a min para atender as delegacións dos movementos de liberación das entón colonias portuguesas).

Recordo que lle fixen unha entrevista a Marcelino, e que me leu algúns dos seus poemas -un deles era A un menino do meu país, que Xosé Lois recolle-. Acompañeino á Casa das Américas, e á Unión de Escritores, onde tivo un encontro con Nicolás Guillén, e con el e outros delegados do Frelimo viámonos no hotel Habana Libre. Despois percorremos o país.

Poesía e loita teñen ido da man moitas veces. Poetas eran José Martí, o Che Guevara, o salvadoreño Roque Dalton, Mao, Ho Chi Minh, e no encontro da Habana estaban tamén os poetas e combatentes angolanos Agostinho Neto e Mario de Andrade. Dicía Celaya que a poesía era de por si unha arma de combate contra a opresión .

Tales foron os camiños que escolleu Marcelino dos Santos, que ademais de poeta foi un alto xefe militar do Mozambique liberado, e presidente da Asamblea da República.

Este home cordial, sinxelo, de sorriso fácil e voz calma vén de cumprir 80 anos e segue na mesma trincheira de sempre, á beira do seu pobo.