Galicia Hoxe Radio Obradoiro CorreoTV Tierras de Santiago Anova multiconsulting
El Correo Gallego
Google
Portada
atrás Comparte en Yahoo la noticia Imre Kertész e Danilo Kis. Horror, dous narradores Comparte en Del.icio.us la noticia Imre Kertész e Danilo Kis. Horror, dous narradores Comparte en Menéame la noticia Imre Kertész e Danilo Kis. Horror, dous narradores imprimir recomendar Aumentar texto Reducir texto

literatura novidade

Imre Kertész e Danilo Kis. Horror, dous narradores

05.08.2007 O Premio Nobel húngaro e o escritor serbio coinciden en ‘Un relato policíaco’ e ‘Una tumba para Boris Davidovich’ en ofrecernos dúas pezas ficcionais conmovedoras que se centran con rotunda convicción nos grandes episodios de crueldade opresiva do século pasado

TEXTO: FRANCISCO MARTÍNEZ BOUZAS

Desde tempos inmemoriais, seguramente desde que homo sapiens baixou das árbores, a humanidade experimentou nas súas propias carnes as gadoupas do horror. Hoxe sabemos (Eibl-Eibesfeld, 1970) que o sorriso e as bágoas son innatas no home. Tamén a desmesura que impregnou o terreo das paixóns máis violentas: o asasinato, a destrución, as carnicerías. Mais esta afectividade intensa e inestable dun ser, á vez amoroso, furioso e violento, non sempre se viu reflectida nas súas creacións simbólicas. Por veces, o home sabio agocha a súa “ubris”, a súa desmesura nas relacións cos seus semellantes. En especial cando é dono das armas do poder. O noso tempo é testemuña do silencio covarde e vergoñento de moitos que, por mor da especial resonancia da súa voz, deberían ter denunciado as loucuras destrutoras dos seus semellantes. Non é o caso, porén, de dous narradores europeos, referendarios inequívocos da destrución pavorosa do home polo home no século XX: Imre Kertész e Danilo Kis.

Dúas das súas obras acaban de entrar ou regresar ao mercado literario español da man da editora catalá El Acantilado. Unha breve ficción do Nobel húngaro Imre Kertész, Un relato policíaco e quizais a novela máis coñecida do escritor serbio Danilo Kis,Una tumba para Boris Davidovich. Dúas pezas ficcionais que se centran con rotunda convicción nos grandes episodios de crueldade opresiva e xenocida dos sistemas totalitarios do século pasado. Un pasado que non soamente dá conta do presente, senón que tamén o emporca.

Un bosquexo de Danilo Kis
Un bosquexo de Danilo Kis
Un relato policíaco é unha obra breve que Imre Kertész escribiu paradoxalmente coa finalidade de esquivar a censura. O escritor sobrevivente de Auschwitz escribe, en efecto, esta pequena peza no 1976, como unha sorte de recheo para facer posible a publicación doutra novela, O rastreador. O comunismo gulash da Hungría daquela esixía un mínimo de dez octaviñas para publicar un volume. Foi, daquela, que Kertész tivo que escribir con gran celeridade a historia de Un relato policíaco, na que xa levaba tempo cismando. O relato superou a censura porque todo era ficción, ficción que se ­desenvolvía nun pseudo estado suramericano e, xa que logo, podía ser lido dunha forma inofensiva.

O relato é moi anterior á coñecida frase que Kertész pronunciou no 2002 ao recoller o Premio Nobel: “De Auschwitz só se pode escribir unha novela negra”. Seguramente porque Auschwitz é a metáfora da implicación do ser humano na maquinaria totalitaria do terror. Tal como lle acontece ao protagonista de Un relato ­policíaco. Un tal Martens, un policía que se confesa novato, que forma parte dos mecanismos torturadores dun país imaxinario. Pouco antes de ser executado, narra as súas experiencias no corpo da policía encargada de interrogar e torturar os supostos e por veces imaxinarios opositores. Pretende absolverse dos seus crimes escribindo o seu propio diario. O verdugo convertido en vítima.

Kertész narra pois desde o punto de vista dos torturadores, que confesan traballar “ao grande”, sen render contas a ninguén; unicamente coa lóxica dos sistemas ditatoriais, ao servizo non da lei, senón do poder, confiando só neles mesmos e na fatalidade. Os interrogatorios, o traballo sucio –como os que se ven nas películas, pero un pouco máis simples – son a antesala do inferno, mais Martens omite a descrición deste inferno da tortura. O relato, escrito nesa linguaxe atonal que caracteriza a escrita que Kertész emprega para describir o desgarro e a falsa orde do mundo, é unha lúcida introspección na interioridade dos verdugos, capaces de conviviren trivialmente coa tortura, e unha agre parábola política verbo dos totalitarismos e da súa lóxica salvaxe.

De Una tumba para Boris Davidovich dixo Susan Sontag que era unha das viaxes literarias máis importantes da segunda metade do século XX, unha obra que preserva o honor da literatura. Seleccionada así mesmo por Harold Bloom no seu canon da literatura occidental como representativa da literatura serbocroata. A obra foi publicada no 1976 como unha colección de relatos, sete biografías, sete capítulos dunha mesma historia, que non é outra que a da tendencia humana a destruír o adversario mediante os mecanismos de opresión totalitaria que tanta vixencia tiveron en décadas pasadas, tinguidas de intolerancia relixiosa ou fanatismo ideolóxico que se serve da ferramenta da tortura para achandar crenzas e vontades.

A meirande parte da novela ­relata o destino de moitos homes e mulleres que pereceron durante o Gran Terror estalisnista de finais da década dos trinta. Son sete historias que se suturan entre si e tamén coa “universal historia da infamia”. Unha historia ateigada de fraudes, farsas institucionalizadas, estratexias policiais que só lles serven aos mecanismos do poder totalitario, que se asaña con calquera forma de vida ou pensamento disidente. Todos os relatos desta novela fan referencia, en efecto, á intolerancia inquisitorial. Un deles mesmo está ambientado en plena fervenza exterminadora da Santa Inquisición europea. Mais, se lle facemos caso ao prologuista, o nobel, Joseph Brodsky, Danilo Kis escribía en realidade sobre o réxime iugoslavo. O relato que lle dá título á colección escenifica de xeito requintado as relacións entre a maquinaria do poder e os cidadáns no nazismo e no antigo bloque soviético. O ­revolucionario Boris Davidovich é inxustamente acusado de colaborar co inimigo. Engaiolado nun buraco noxento, soporta toda clase de torturas para non emporcar a súa biografía. Pero o astuto captor atopa a maneira de lle arrincar unha confesión falsa que enzoufa a súa traxectoria vital e, á vez, absolve o sistema.

O libro de Danilo Kis está poboado por revolucionarios profesionais e asasinos ideolóxicos que espallan o terror e o arrepío no máis profundo das checas tenebrosas. Ningún deles era iugoslavo. O único que teñen en común coa antiga Iugoslavia é a ideoloxía que alí se profesaba no ano 1976. É por iso que os estalinistas conservadores, incapaces de discutir verbo do verdadeiro tema do libro, acusaran o seu autor de plaxio.

Danilo Kis constrúe esta novela fragmentaria por medio dunha técnica minuciosa, ateigada de detalles mínimos, pero simbólicos e de sobria poesía. Un singular estilo literario para describir os alxubes do terror, que logra, en verbas do prologuista, comprensión estética, alí onde a ética fracasara.

 
atrás Comparte en Yahoo la noticia Imre Kertész e Danilo Kis. Horror, dous narradores Comparte en Del.icio.us la noticia Imre Kertész e Danilo Kis. Horror, dous narradores Comparte en Menéame la noticia Imre Kertész e Danilo Kis. Horror, dous narradores imprimir recomendar Aumentar texto Reducir texto
Ante cualquier duda, problema o comentario en las páginas de El Correo Gallego envíe un e-mail a info@elcorreogallego.es
Titularidad y política de privacidad. Política de Cookies