Habitar a cidade: unha universidade para evitar o non lugar

Pensar a cidade e decidir como queremos habitala é un labor complexo no que é máis sinxelo recoñecer aquilo que non queremos ser.

Santiago de Compostela non pode nin debe converterse nun «non lugar», nun decorado sen identidade, sen relacións e privado da súa historia, tal e como advertiría Marc Augé. Compostela, pola contra, debe ser unha cidade construída desde a memoria, a pertenza e a experiencia compartida, e nela, na súa identidade e porvir, a universidade xoga un papel esencial como garante da condición de cidade «vivible».

A necesidade de humanizar o espazo público e xerar vida, historias cotiás e sentimentos fan da universidade non só unha institución asentada nun territorio, senón un axente urbano clave. Por iso, desde a necesaria revitalización dos espazos, a nosa proposta para a reitoría da USC pretende reforzar a conexión entre universidade e cidade e contribuír activamente aos obxectivos da súa Axenda Urbana, que se desenvolve baixo a dirección técnica de dous docentes e investigadores da USC, María Cadaval e Santiago Lago.

Partimos dunha diagnose compartida e multidisciplinar que sitúa a diversificación económica, a calidade de vida, a atención á diversidade, a cohesión social e a cultura como eixos do modelo de cidade, no que a igualdade e a sostibilidade son dimensións esenciais e transversais de toda a nosa visión.

Compostela é unha cidade na que o 85,6% do valor engadido bruto se sostén polo sector servizos, e tan só un 7,51% corresponde ao sector industrial, polo que a diversificación das bases económicas preséntase como unha prioridade á que a USC debe contribuír. E podemos facelo apoiándonos en actuacións dirixidas ao tecido actual, impulsando a aprendizaxe permanente e a mellora de competencias e actualización tecnolóxica cunha oferta formativa e axenda investigadora dirixidas a tal fin. Temos a capacidade de contribuír á transformación do sistema, fomentando a empregabilidade e o emprendemento, fortalecendo a transferencia de coñecemento ao tecido produtivo e xerando innovación a través da investigación de fronteira, da creación de spin-offs e do desenvolvemento do Biopolo da Sionlla. E nós tamén temos que promover a atracción, desenvolvendo e retendo talento, porque a universidade é creadora de emprego cualificado, unha condición imprescindible para unha cidade con futuro e para evitar que Compostela se converta nun espazo de paso.

Ao tempo, a universidade debe contribuír a mellorar a calidade de vida e o benestar da cidadanía, implantando sistemas de acollida ás persoas inmigrantes, programas de convivencia e apoio interxeracional e actuando na redefinición de espazos públicos compartidos, pensados para a relación entre comunidade universitaria e veciñanza, da man das institucións e axentes locais.

Esta posta en valor dos espazos está directamente ligada á preferencia da mesma cidade na xestión do seu territorio e do seu patrimonio urbano, ao que a USC fai unha achega fundamental, polo que debe asumir un rol activo na configuración da cidade da man do Concello, con obxectivos compartidos e boa colaboración institucional: proxectos como a Cidade da Saúde ou a recuperación da Residencia e dos nosos edificios históricos non só atinxen á universidade.

Do mesmo xeito, a cohesión social require iniciativas que atendan emerxencias como o acceso á vivenda do estudantado, combinando solucións habitacionais con formación e servizo á comunidade. Unha cidade vivida é aquela que acolle, coida, inclúe e acompaña ás persoas.

Finalmente, a promoción do patrimonio material e inmaterial e da cultura deben consolidar a universidade na construción dunha identidade compostelá aberta, diversa e consciente do seu pasado e do seu futuro. A través da ciencia cidadá, da divulgación, da cultura democrática e da cultura situada, queremos contribuír a que Compostela siga sendo unha cidade con identidade, recoñecible e compartida, porque fronte aos baleiros dos non lugares, a USC constrúe cidade.