Tempo de facer realidade a Compostela que soñou Ánxel Casal

“É tempo de facer realidade as ideas e os soños de Ánxel Casal, queremos construír chanzo a chanzo a Compostela de Casal, unha Compostela culta, pensada para as persoas, cos mellores servizos e exercendo como capital de Galicia para o mundo, con orgullo, con fachenda, con identidade”. Desta maneira pronunciábase a alcaldesa de Santiago, Goretti Sanmartín, na homenaxe que a Corporación local lle dedicou ao editor e exalcalde santiagués, Ánxel Casal, no día no que aparecía en Cacheiras o seu corpo sen vida, hai 88 anos. 

Teo homenaxeará a Ánxel Casal e a Pepiño Areosa, que foron asasinados na Guerra Civil

O acto, no que participaron o concelleiro de Servizos sociais e Relacións veciñais de Teo –Juan Jesús Cerqueiro– e o alcalde de Arzúa –Xoán Xesús Carril–, tivo lugar no salón vermello do Pazo de Raxoi, que preside un retrato do propio Casal. Sobre a significación do edificio na vida do exalcalde falou tamén Sanmartín, facendo referencia a que xa era a sede do Concello de Santiago cando o rexedor foi Ánxel Casal, mais tamén foi cárcere logo do Golpe de Estado franquista: A Falcona, nos baixos do propio inmoble e onde Casal estivo detido xunto a, entre outros, o artista Camilo Díaz Baliño –pai do galeguista Isaac Díaz Pardo–, e de onde saíu para ser fusilado. 

A Ánxel Casal, a Díaz Baliño, pero tamén á compañeira do exalcalde María Miramontes, a Alexandre Bóveda, a Virxinia Pereira ou a Alfonso Daniel R. Castelao fixo referencia tamén a rexedora compostelá proclamando que “as súas voces, silenciadas onte, hoxe resoan” ao tempo que reivindicaba a necesidade de “resignificar a historia no presente poñendo en perspectiva o vivido no pasado”. Unha palabra, memoria, que tamén puxeron en valor o alcalde arzuán e o edil teense nos seus discursos. 

Vandalizan la estatua de Ánxel Casal situada enfrente a la biblioteca pública en Xoán XXIII

Xosé Carril, rexedor de Arzúa, terra familiar de Ánxel Casal e onde se refuxiou no inicio da Guerra Civil española, defendeu a necesidade de actos coma o celebrado este luns “para todas as persoas que cremos firmemente na forza da cutlura, das ideas e da política para construír unha sociedade máis xusta e libre”. Carril recalcou que para as persoas que defenden este ideario “Ánxel Casal é un faro” e que o seu “exemplo vital acompáñanos día a día no noso labor municipal”.

Carril quixo poñer en valor que o traballo do editor e alcalde de Compostela en 1936 logrou crear “espazos de liberdade en tempos de escuridade e a súa traxectoria vital e política é un recordatorio constante de que a cultura foi un acto de resistencia nun tempo no que as ideas eran consideradas perigosas”. O alcalde de Arzúa destacou a figura de Casal coma “un loitador incansable pola liberdade defensor dos dereitos humanos e firme crente no poder transformador da educación”, pero tamén quixo poñer o foco en que o “seu asasinato foi un intento de silenciar todo o que representaba”, mais “a historia demostrou que o que el plantou non foi en balde, somos herdeiros do seu legado, temos a responsabilidade de continuar co traballo que el comezou. Honrar a Ánxel Casal non é só recordalo unha vez ao ano, tamén é defender os valores polos que el deu a vida”.

" A traxectoria vital e política de Ánxel Casal é un recordatorio constante de que a cultura foi un acto de resistencia nun tempo no que as ideas eran consideradas perigosas”

Xoán Xesús Carril

— Alcalde de Arzúa

O rexedor arzuán fixo tamén referencia ás palabras previamente pronunciadas no salón vermello polo concelleiro teense Juan Jesús Cerqueiro. “Ánxel Casal é símbolo de resistencia, de amor a Galicia e de compromiso coa nosa lingua e coa nosa cultura, porque como ben expresou o concelleiro de Teo, Casal foi pioneiro, comprometido coa importancia de defender a identidade e a cultura propias”.

Homenaxe "sen bandos"

Pero máis alá desta referencia destacada por Xoán Xesús Carril, Cequeiro centrou o seu discurso na necesidade de “homenaxear a todas as vítimas, a todas esas persoas asasinadas por verdugos que non respectaban as distintas maneiras de pensar”, nunha clara alusión non só á vilencia desatada tras o Golpe de Estado franquista, senón tamén á derivada de actos terroristas. “A violencia non leva a ningunha meta, non é o camiño, e digo isto na cidade onde se unen todos os pobos do mundo, Compostela, sinónimo de entendemento e de conexión da humanidade, aquí e agora condeno calquera tipo de falta de respecto pola vida”, defendeu Cerqueiro.

Sanmartín promueve un homenaje al alcalde republicano Ánxel Casal que se celebrará el viernes en Raxoi

O concelleiro teense, tamén presente na ofrenda floral realizada polas corporacións de Teo e de Santiago no lugar no que apareceu Casal fusilado o 19 de agosto de 1936, puxo énfase en aprender a vivir sen mirar ao pasado e “creando futuro”. “Temos que berrar libremente non máis vítimas da infamia, non poden existir os bandos cando falamos de terroristas, que sirvan as miñas palabras a todas as vítimas da Guerra Civil española”, secundou.