O compostelán que leva a ciencia aos bares: "Queremos achegala á xente, e non hai mellor sitio"

O Café Bar Alborada de Veiga (Praza de Pascual Veiga, 4) será o punto de referencia da comunidade científica de Santiago durante os próximos tres días. Esta inusual asociación prodúcese pola celebración da décima edición do festival Pint of Science, unha iniciativa coa que se trata de establecer un diálogo directo entre os investigadores e a sociedade. «O mellor que podemos facer como investigadores para achegarnos á sociedade é ir onde se encontra a xente, e que mellor sitio para iso que os bares», sinala Yeray Folgar, un dos promotores en Compostela dun evento que chega a 25 países nos cinco continentes, e en España a máis de 70 localidades.

Arredor desa idea de divulgar a ciencia nun contexto informal, xurdiu Pint of Science hai unha década no Reino Unido. «A idea foi bastante transgresora», indica Folgar, engadindo que os asuntos científicos «non son o tema de conversación máis habitual» neste tipo de ambiente, pero «temos comprobado que a ciencia entra mellor tomando algo». «Estamos afeitos a ver os partidos de fútbol no bar, pero non a ver, unha charla de ciencia. É un pouco o que estamos intentando cambiar», apunta.

‘Movidote científico’, divulgación no barrio de San Pedro

Os promotores de Pint of Science recoñecen que a maior parte do público deste evento está relacionado coa universidade, pero tratan de atraer tamén xente allea a este mundo. «É unha das grandes loitas que temos todos os anos. Sempre temos moitísimo público que vén da universidade, dos centros de investigación asociados, pero intentamos que a xente que non está asociada ás institucións educativas tamén veña porque ao final, a idea é demostrar a relevancia e a calidade da ciencia que temos a nivel local, sempre cunha linguaxe clara e accesible», subliña Folgar.

Carácter multidisciplinar

O festival arranca este luns ás 18.30 horas e continuará o martes e o mércores. Contará cun total de 12 charlas científicas que abranguen desde a biomedicina ata o planeta Terra, pasando pola arqueoloxía e mesmo a psicoloxía. Entre as persoas que participan nesta edición atópanse Jorge Mira, que explicará cando visitar a Costa da Morte para ver o último solpor de Europa continental; Antía Lestido, que abordará riscos invisibles nos alimentos, desde a seguridade dos envases ata fraudes alimentarios; ou Zulema Varela, que mostrará como elementos tan cotiás como árbores, liques ou mesmo plumas poden revelar os niveis de contaminación ambiental da nosa cidade.

Folgar indica que o propósito dos organizadores é que o evento teña un carácter multidisciplinar. «Temos as ciencias que son consideradas máis clásicas como a química, a física, temos moita medicina, pero tamén entendemos que hai moita ciencia nas humanidades, e por iso temos psicoloxía ou filoloxía galega», describe.

Como novidade este ano, o festival incorpora a gravación en directo do podcast Liadas Pardas, presentado por Juan Arias e Manuel Vicente. Nel, varios dos relatores, xunto con persoas investigadoras do público, compartirán algúns dos episodios máis curiosos, inesperados ou caóticos das súas traxectorias científicas.

Combater os bulos

No ámbito estatal, tamén se aposta por charlas para público infantil e familiar; unha exposición, que percorre as estacións de Adif para dar a coñecer as investigacións dunha vintena de científicas españolas; e Pinta a Bulo, unha iniciativa en colaboración con Infoveritas, que ofrecerá formación ás persoas relatoras e ferramentas ao público para combater a desinformación científica.

Ciencia desde el CiMUS de Santiago para combatir los bulos en redes

Respecto desta última iniciativa, Folgar comenta que «intentamos poñer un pouquiño de cemento a moitos temas que son bastante carne de bulo». A difusión de información falsa do ámbito científico «preocupa moito», polo que «cando hai un bulo sobre un tema que ten unha repercusión importante a nivel social ou a nivel persoal, os científicos deberiamos estar coa xente para intentar desmentir o que poidamos».

Un dos asuntos nos que máis se puxo o foco nos últimos anos foi a pandemia da Covid-19 e o desenvolvemento das vacinas para facerlle fronte. En consecuencia, «é un dos temas máis recorrentes no festival», destaca Folgar. «Xurdiron moitísimas charlas asociadas, son charlas que entran moi ben nos bares, porque unha das grandes preocupacións que ten a nosa sociedade é a seguridade das vacinas ou a rapidez coa que se desenvolven».

Dez anos de festival

Ao longo de nove edicións, Pint of Science organizou en España un total de 1.800 eventos en 750 bares, nos que participaron máis de 4.300 persoas investigadoras e asistiron máis de 110.000 persoas. A décima edición será a maior en canto ao número de eventos organizados e localidades implicadas.

Los científicos toman los bares de Carballo

O festival naceu en maio de 2013 no Reino Unido, cando os investigadores Michael Mostkin e Praveen Paul organizaron un evento nos seus laboratorios co fin de amosar a investigación que realizaban a persoas afectadas por distintas enfermidades mentais. Eles mesmos comprobaron o gran impacto que tivo neses pacientes, e pensaron: «se a xente vai aos laboratorios... por que non levar a ciencia ao lugar onde está a xente, aos bares?».

A comunidade científica non dubida das grandes posibilidades de divulgación que ofrece este formato, e os propios bares tamén se amosan «interesados en colaborar», explica Folgar. «O feedback que recibimos do Alborada de Veiga é moi bo. Son tres xornadas onde hai moito público e ao final nós tamén o animamos a consumir», conclúe.