Eva López, directora do Centro Galego de Arte Contemporánea: "Sempre fun libre e independente, e desde que cheguei ao CGAC sigo sendo a mesma persoa"

A arte contemporánea galega afronta o reto de gañar presenza nos grandes circuítos nacionais e internacionais sen perder a conexión cos seus creadores nin co público. Nese escenario, o CGAC inicia unha nova etapa baixo a dirección de Eva López Tarrío, que aposta por reforzar as coproducións, as residencias, a colección permanente e a proxección exterior dos artistas galegos.

A súa chegada ten tamén unha dimensión simbólica: é a segunda muller que asume a dirección do centro en máis de tres décadas de historia. Artista, docente e xestora, López defende unha maior presenza feminina nos postos de responsabilidade e avanza que o novo proxecto do CGAC prestará unha atención especial ás creadoras galegas, dentro dunha programación máis diversa, aberta e internacional.

—Acaba de asumir a dirección dunha institución con máis de tres décadas de historia. Con que CGAC se atopou e cal considera que é a súa principal fortaleza?

—Atopeime cun CGAC que conta cuns equipos extraordinarios. Teño a sorte de traballar con profesionais con moita experiencia, que levan aquí moitos anos e que teñen unha gran autonomía. A principal necesidade que detecto é conseguir que todos eses equipos traballemos de maneira coordinada.

—E cal é o problema máis urxente que detectou desde a súa chegada?

—Hai varias cuestións que debemos mellorar. Unha delas é facer pública e accesible a colección permanente, que nestes momentos non está dispoñible na páxina web. A nosa colección é moi importante e debemos resolver esta situación a curto prazo. Outra das prioridades é o Plan Director, porque o museo aínda non conta con ningún. En setembro comezaremos unha serie de reunións cos equipos do centro para establecer o marco real do CGAC, analizar a situación na que nos atopamos e definir os eixos que constituirán a columna vertebral do documento. Posteriormente, queremos contar cun consello de persoas expertas que participe na súa elaboración.

—É a segunda muller que ocupa a dirección do CGAC. Víveo como un fito persoal ou como un síntoma de que se está avanzando?

—Paréceme unha cuestión moi relevante. Levamos moito tempo reclamando unha maior presenza das mulleres á fronte das empresas, das institucións e dos postos de dirección. Para min, ocupar este cargo pode considerarse tamén un logro nese sentido.

—Vostede coñece o mundo da arte non só como xestora, senón tamén como creadora. Que achega esa dobre perspectiva á dirección dun museo?

—Unha visión máis completa. Coñecer os dous lados permite ter unha perspectiva máis global e tamén unha maior empatía coas persoas que traballan no ámbito da creación artística.

—O seu nomeamento estivo acompañado dunha contestación importante dunha parte do sector artístico, dirixida tanto contra o procedemento de selección como contra o seu perfil profesional. Entende esas críticas? 

—Non me gusta entrar en polémicas. Entendo que todos os debates son positivos e necesarios, sempre que se formulen desde o respecto e desde a veracidade. Eu presenteime ao proceso cun proxecto e co currículo que teño. Agora asumo un compromiso serio e responsable co posto que se me adxudicou, e o meu obxectivo é desenvolver ese proxecto coa responsabilidade que implica estar á fronte do CGAC.

— Defendería que no futuro a dirección se escollese mediante un proceso aberto, con criterios e proxectos públicos?

— Entendo que os debates plurais son necesarios e que escoitar diferentes posturas sempre pode contribuír a que as cousas avancen. Pero agora considero que o importante é que traballemos todos xuntos por un obxectivo común: impulsar a arte galega e conseguir que estea presente nos circuítos nacionais e internacionais.

—Algúns sectores da sociedade compostelá sosteñen que o polo da vangarda cultural que tradicionalmente se asociaba ao CGAC está virando cara ao Gaiás e, nun sentido máis amplo, cara á cidade da Coruña coa Fundación Marta Ortega como motor. É posible competir desde o CGAC nese escenario con garantías?

—A competición non é o noso propósito. O noso obxectivo é establecer redes con todas as institucións que temos ao noso redor. A Cidade da Cultura pode ser unha compañeira en moitos proxectos e, de feito, xa estamos traballando e intercambiando información. Tamén queremos explorar posibles colaboracións coa Fundación MOP. O importante é que todos os proxectos que desenvolvamos conten cun programa de mediación e cun programa educativo completo. Queremos incorporar dun xeito transversal cuestións como a sustentabilidade, a inclusión e outras linguaxes que quizais ata agora non estaban tan integradas na normalidade do CGAC.

—E, concretamente, como é posible colaborar coa Cidade da Cultura, ao atoparse ambos os centros na mesma cidade, evitando duplicidades ou que un quede subordinado ao outro?

—Un dos obxectivos do novo proxecto do CGAC é poñer en marcha residencias de artistas. A Cidade da Cultura leva tempo desenvolvendo os seus propios programas de residencias, polo que non tería sentido repetir o mesmo formato. Nós queremos deseñar un modelo diferente, máis orientado a artistas cunha traxectoria xa consolidada, e fomentar especialmente a presenza das artistas galegas. Ese é un exemplo de como podemos colaborar: unha institución cobre unha determinada área e a outra desenvolve unha proposta complementaria.

—Haberá obxectivos medibles —en visitantes, coproducións, adquisicións, intercambios ou presenza internacional de artistas galegos— para avaliar o seu mandato?

—Temos un proxecto no que terán moita importancia as coproducións, os préstamos e as itinerancias. Tamén queremos realizar exposicións a partir da colección permanente que poidan viaxar a outros centros, porque iso permite difundir a obra dos nosos artistas.

—Podemos marcar algunha cifra obxectivo?

—O que queremos é, a través da diversidade, chegar a o maior número posible de espectadores. O CGAC dividirase en cinco espazos expositivos simultáneos: o hall, o dobre espazo, a planta alta, a planta baixa e o soto, que se dedicará á colección permanente. Isto permitiranos presentar ao mesmo tempo artistas galegos, nacionais e internacionais, ademais da propia colección. Este modelo tamén facilita a xestión económica. Traballar coa colección propia reduce custos, e as coproducións permiten compartir os gastos das exposicións e conseguir que as obras teñan unha maior transcendencia.

—Que grao de autonomía necesita a dirección do CGAC para tomar decisións artísticas fronte á Consellería de Cultura?

—Sempre fun unha persoa libre, independente e comprometida, e desde que cheguei ao CGAC sigo sendo a mesma persoa. Tanto os equipos como eu temos plena autonomía para desenvolver o noso traballo. O que si queremos é traballar co Consello Asesor que estamos creando para, a curto prazo, cun perfil diverso, incorporar diferentes puntos de vista e contar con máis perfís internacionais.

—Polo tanto, asegura que a independencia do Centro está garantida?

—Eu penso que sempre a tivo.

—Cales son as grandes prioridades do Plan Director?

—O primeiro paso é establecer, xunto cos equipos e coa dirección do CGAC, un marco e un contexto reais. Temos que definir as fortalezas, as debilidades e as necesidades do centro. A partir desa análise deseñaranse os eixos que estruturarán o Plan Director. Unha das prioridades será conseguir que o CGAC chegue a máis persoas, pero para chegar á xente tamén hai que contar con ela. Debemos ofrecer unha programación variada que amplíe a visión que o público ten da arte contemporánea. A mediación será fundamental. Queremos organizar actividades paralelas, visitas e obradoiros, así como recuperar os talleres de artistas e poñer en marcha as residencias. A intención é ofrecerlles aos artistas galegos máis oportunidades e espazos nos que traballar. As residencias tamén poden culminar posteriormente nunha exposición no CGAC. Trátase de ampliar as posibilidades que ofrece o centro. O CGAC non debe entenderse unicamente como un museo, senón como un centro de arte: un laboratorio no que acontecen cousas.

—Quizais falta publicidade das actividades?

—Máis que publicidade, o que temos que facer é xerar necesidade. Debemos traballar para os de fóra, pero os de fóra teñen que estar dentro tamén.

—A programación dun museo deséñase con moita antelación e boa parte da actual estaba pechada antes da súa incorporación. Cando poderá o público comezar a recoñecer verdadeiramente a pegada de Eva López Tarrío no CGAC?

—A programación está pechada ata xaneiro ou febreiro. A partir de febreiro comezarán a incorporarse as novas propostas que estamos planificando. Porén, desde que cheguei estamos traballando tamén cos proxectos que xa estaban comprometidos, que son proxectos fantásticos e aos que damos continuidade. Eu acabo de incorporarme, pero os profesionais do CGAC levan moitos anos aquí. Non se trata dun traballo exclusivamente meu, senón dun traballo de todos os equipos.

—Como se pode aumentar a presenza de artistas galegos sen converter o CGAC nun centro exclusivamente local ou identitario?

—Non se trata tanto de aumentar numericamente a presenza de artistas galegos, senón de situalos ao mesmo nivel que os artistas internacionais. E non só dentro do CGAC, senón tamén nos circuítos nacionais e internacionais. Para iso debemos traballar cos intercambios, os préstamos, as residencias, as coproducións e as itinerancias. Se os proxectos que producimos aquí viaxan a outros lugares, estaremos dando unha maior visibilidade aos nosos artistas.

—Como se consegue o equilibrio entre atraer o público xeral e, ao mesmo tempo, as persoas cun maior coñecemento sobre arte?

—Dividir o CGAC en máis espazos expositivos permitiranos ofrecer unha maior variedade, sempre mantendo un primeiro nivel de calidade. Unha persoa pode vir ao museo interesada por unha proposta concreta, pero para chegar ata ela terá que pasar por diante doutras exposicións. O simple feito de velas xa contribúe a abrir a súa mirada. Cantas máis propostas de calidade teñamos, máis facilitaremos que o público vexa, entenda e se achegue á arte contemporánea.

—Iso, para o público que xa está dentro do Centro. Porén, como atraerá ao que está fóra?

—Para conseguir que veña a xente tamén son moi importantes a difusión, as redes sociais, a páxina web e a promoción. Temos que estar presentes de maneira continua e facerlle saber ao público todo o que acontece aquí. O CGAC non é só un museo: é un centro de arte e un laboratorio no que pasan moitas cousas.

—Temos o Xacobeo ás portas. Este pode achegar recursos e proxección, pero tamén existe o risco de que a programación cultural se deseñe pensando principalmente no turismo. Como evitará que o CGAC se converta nun escaparate do Ano Santo?

—O noso principal obxectivo é internacionalizar a arte galega e para iso estamos deseñando un proxecto potente. É certo que moitas das persoas que chegan a Santiago como peregrinas teñen un nivel cultural alto. Ademais de facer o Camiño, interésanse pola oferta cultural da cidade e polas exposicións do CGAC. En calquera caso, non deseñamos a programación pensando nun único tipo de público. Deseñamos unha proposta de primeiro nivel, ben traballada, cun relato, cun discurso e cun programa moi pensado. Despois é o público quen debe percibir que este é un lugar no que paga a pena entrar.

—Cando conclúa o seu mandato, que lle gustaría que dixesen do CGAC aqueles que hoxe dubidan do proxecto?

—Só hai que darlle tempo ao tempo, deixar facer e ver os resultados. O primeiro que deben saber é que tanto eu como os profesionais que traballan aquí sentimos un enorme respecto por esta institución, polo CGAC e, sobre todo, pola arte galega.

—Que tería que acontecer para que vostede mesma considerase exitoso o seu mandato?

—Para min sería un logro ver o CGAC cheo de visitantes, pero tamén conseguir que a situación do centro sexa tranquila, porque iso sería un síntoma de que as cousas funcionan correctamente. Máis que unha cifra concreta, o éxito dependerá da importancia e da calidade dos proxectos que sexamos capaces de levar adiante.